Abrir navegación polo teclado

Cargando ...

  1. Inicio
  2. Rutas
  3. Cargando ...
  4. Cargando ...
FacebookInstagram
Financiado pola Unión Europea NextGenerationEU
Governo de España
Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia
Comunidade de Madrid
Ayuntamiento de San Lorenzo de El Escorial

Portal oficial de turismo de San Lorenzo de El Escorial

Descubre San Lorenzo

Planifica a tú Visita

Legal

  • Mapa web

© 2026 Concello de San Lorenzo de El Escorial

San Lorenzo de El Escorial
Patrimonio e Monumentos
Natureza e Paisaxes
Preguntas frecuentes
Mobilidade
Onde aloxrarse
Onde comer
Turismo sostible
Aviso legal
Protección de datos
Política de privacidade
Política de cookies
Declaración de accesibilidade

Información turística

Direccionament e contacto

Monumentos

Afeitos

Camiños e sendeiros

Como chegar

Aloxendos

Restaurantes e bares

Plans en familia

Información turística

Información turística

Enderezos e contacto

Oficina de Turismo

C/ Grimaldi, 4, 28200 San Lorenzo de El Escorial

Horario :

  • Lunsá: fechado.
  • Martes a sábadode 10:00 a 14:00 e de 15:30 a 18:00.
  • Domingosde 10:00 a 15:00.

Contacto web

turismo@sanlorenzodeelescorial.org

+(34) 91 890 53 13

Patrimonio Nacional

patrimonionacional.es

Reservas e entradas online

Concello de San Lorenzo

Concello de San Lorenzo

Turismo da Comunidade de Madrid

Turismo de la Comunidade de Madrid

Pueblos Máxicos de España

Aldeas Mágicas de España

Abantos-La Naranjera
Abantos-La Naranjera
Abantos-La Naranjera
Abantos-La Naranjera
Abantos-La Naranjera
Abantos-La Naranjera

Abantos-La Naranjera

  1. Inicio
  2. Rutas
  3. Abantos-La Naranjera
FacebookInstagram

Descripción del Recorrido

Partimos daOficina de Turismo (1)e imos paralelos áLonxa (2)do Real Mosteiro. Ao bordeala podemos ver nunha das súas losas, a placa que lembra o trazado dameridiana astronómica (3)no Real Sitio, realizada por D. Luis Ceballos Medrano en 1905. A través dosArcos da Compaña (4), xiramos á dereita e ascendemos pola avenida Conde de Aranda para continuar pola rúa Pinar.

A poucos metros sae á esquerda unharua sen asfaltar (5)que sobe ata a Fonte da Bola. Nesta zona o pinar é de piñeiro laricio. Pola mesma rúa saímos xunto áPresa do Romeral (6). Encontraremos andorñas e avións, e poderán verse sobre as montañas, raitoreiros, azores e —excepcionalmente— parellas de águias reais. Caminando polo marxino esquerdo alcanzamos aCasita Rústica (7). Seguindo xunto á alambrada entramos noParque Miguel del Campo (8), construído en 1929, e polo que discurre o Arroyo do Romeral.

Neste parque están asFonte da Teja e aFonte da Currutaca (9). Atopamos gran variedade de especies arbóreas, como o cedro do Atlas, o zimbro da miera, numerosos exemplares de bordo branco, tilleiros vellos coa súa característica cortiza agretada longitudinalmente, cereizo, castiñeiro de Indias, pinsapo, exemplares xoves de olmo, castiñeiro; chopos vellos… Entre os matirais sorprenderemos ao chochín, ao rouxinol bastardo e á curruca rabilarga. Poden escoitarse as carcaxadas do pito real e verse algún arrendaxo.

Abandonamos o parque por uncamiño paralelo aoArroyo do Romeral (10), para chegar a undepósito na curva da estrada (11).Seguiremos uns metros ata alcanzar unhapista forestal sen asfaltar (12);entrando nela e á dereita vemos un camiño coa característica banda do Sendeiro GR 10, vermella e branca. Comeza a destacar a especie principal de Abantos: o piñeiro resinero ou negral. Acompáñano o piorno e a retama negra, a xara pringosa, o cantueso, o torvisco…

A senda cruza a estrada seguindo ditas bandas e observamos o escalonamento do terreno practicado no século XIX para a plantación do pinar. Veremos algunhas rosáceas espinosas como o endreixo, o majuelo, o escaramujo (os seus frutos vermellos amóranse comunmente “tapaculos” polas súas cualidades astringentes) e a zarzamora. Ao longo deste tramo, abundan as piñas comidas (salvo no ápice) polas ardúas, as hozaduras de xabantes e os excrementos de mamíferos como raposos, garduñas, etc.

Máis arriba, o piñeiro resinero dá paso aopiñeiro branco ou silvestre (13), fácil de distinguir pola súa cortiza laranxa, que será a especie predominante adiante. A esta altitude poderemos atopar exemplares de xara estepa (Cistus laurifolius), diferente da xara pringosa polas súas follas máis anchas e rizadas. Acompáñana farios, retamas negras, piornos, cantueso e meaperros.

Continuamos a ascensión a través dun camiño salpicado de pés aislados demeloxo, carballo, bordo de Montpellier (14)e, nas vaguadas, bardagueras e fresnos. Sobre as ramas deste último pode ver durante o verán lagartas de Abraxas pantaria L., devorando as súas follas e colgándose de finos fíos de seda.

Sen cruzar o Arroyo do Romeral ascendemos ata aFonte do Cervunal (15). Debe o seu nome ao cervuno (Nardus stricta), gramínea de montaña que a rodea, e está acompañado de Herba de San Antonio. Sobrevoando, avións e vencejos.

Pouco máis arriba, collamos apista que leva ao monte Abantos (16)desde aestrada (17).Á esquerda saímos a dita estrada, preto de onde comeza o camiño de regreso: o Camiño dos Galegos. Á dereita, a pista remata naCasita do Telégrafo (18), chamada así porque serviu como tal mediante o antigo sistema de bandeiras.

Podemos seguir ata alí ou xirar, pouco antes, á esquerda e subir aoPico de Abantos (19).Sobrevoando as moles graníticas abundan corvos, graxas, graxas-de-estaleiro, e con un pouco de sorte, xa que son bastante huidizos, poderemos ver algún roqueiro solitario.

Detrás daestación meteorológica (20)e pegada a un muro, encontramos acerca de pedra seca (21)mandada construír por Felipe II arredor dos seus dominios (Territorio Histórico declarado Ben de Interese Cultural que abarca a maior parte dos municipios de San Lorenzo de El Escorial e El Escorial). Mide unsos cuarenta e seis quilómetros e de nove a doce pés de altura. A vexetación é de piorno serrano salpicado de luzulas e outras herbáceas, entre as que adoitan atoparse lagartixas ibéricas, colilargas e lagartos ocelados. É relativamente fácil ver cernícalos vulgares, busardos ratoneiros, aguililla calzada e máis raramente águia perdicera e azor (nos bosquetes de piño). Esta vexetación proporciona refuxio a raposos, coellos e xabarros, cuxas zapaduras e hozaduras son bastante patentes no terreo.

Un cami desciende ata oPortillo dos Pozos da Neve (22). Chegamos a unha alambrada que limita as provincias de Madrid e Ávila, crucíma a e outra porta na Cerca de Felipe II dá acceso a unpozo da neve (23)edificado nos tempos de Felipe III, restaurado en 1985, e que funcionou ata 1934. De volta ao camiño e pegados á Cerca alcanzaremos oAlto de San Juan (24), (con vistas sobre a Cruz do Valle dos Caídos, e Cuelgamuros). Aquí observamos os saltadeiros ou rampas que introduciu Carlos III para facilitar a entrada de animais.

Finalmente descenderemos pasando poloRefuxio da Naranjera (25), rodeados de bosquetos con carboneiros, trepadores azuis, agateadores, mitos, arrendaxos, e as especies xa mencionadas anteriormente. Sobrevoando podemos ver vultures leonados, ata chegar á laFonte das Negras (26). Foi aquí, en Pinares Llanos, onde na primavera de 1848 o profesor e veciño de San Lorenzo, D. Mariano de la Paz Graell Agüera describiu pola primeira vez unha mariposa marabillosa (hoxe protexida), á que bautizou co nome de Graellsia isabelae Graells, en honra da raíña Isabel II de España. Deste punto tomamos a pista asfaltada que baixa a San Lorenzo. Ao pasar sobre o Arroyo del Tobar, á esquerda, se pode ver oArca de San Juan (27).

O noso camiño únese co apista que viña da Fonte do Cervunal (28), alcanzando oPuerto de Malagón (29), onde aínda se observan os restos dun pozo de neve. No extremo da curva abandonamos o asfalto ata chegar, aos poucos metros ao Camiño dos Gallegos ea Fonte do Trampalón (30). Este cami sorprende pola súa biodiversade, con alerces e un bosquete de faias nas proximidades doArca da Merinera (31). Baixase e crúzase a estrada, indo parar ao Cordel do Valle. Crúzase e atravésase unha porta xunto a unha columna do tendido eléctrico para ir dar xunto á alambrada que seguimos ata a Presa do Romeral. Baixamos, pasando xunto aoArca do Romeral (32),e alcanzamos a avenida do Conde de Aranda, flanqueada por castaños de Indias, onde comezou a ruta, ata alcanzar de novo La Lonja.

Otras rutas

Ruta de montaña por Abantos e La Naranjera, un recorrido exigente entre pinares, fontes, miradores, biodiversidade e pegadas históricas do contorno natural de San Lorenzo de El Escorial.

Distancia1.9 km
Duración5.8 h
DificultadeDifícil
Paradas0

Paradas de la ruta

31 paradas

Cargando mapa...
Cargando mapa...
1

1. Oficina de Turismo - Centro de interpretación

Oficina de Turismo e Centro de Interpretación do Real Sitio de San Lorenzo de El Escorial, punto de inicio das rutas urbanas e naturais, con información turística e exposicións sobre o patrimonio local.

Monumento
2

2. A Lonxa

Primeira parada da ruta Senda Ecológica, inicio do percorso accesible de 1.000 metros adaptado para sillas de rodas, con paneles informativos en braille xunto ao Bosque de La Herrería.

Monumento
3

3. Placa conmemorativa meridiano astronómico

Placa de pedra na Lonxa do Real Monasterio que lembra a meridiana astronómica trazada en 1905 por D. Luis Ceballos Medrano, referencia histórica da geodesia do Real Sitio de El Escorial.

Monumento
4

4. Fonte da Bola

Fonte histórica de pedra granítica situada no pinar de Abantos, punto de auga fresca xunto á Presa do Romeral e referencia no inicio das rutas que ascenden pola Cae de la Presa.

Monumento
5

5. Presa do Romeral

Presa histórica cuxo orixe se remonta á época de Felipe II; o muro actual é obra de Juan de Villanueva durante o reinado de Carlos III. O embalse conserva restos de tres presas de diferentes épocas.

Monumento
6

6. Casita rústica

Pequeña edificación de pedra histórica situada sobre a Presa do Romeral, desde cuxo miradoiro se obtén vistas sobre o embalse e o pinar de piñeiro laricio que o rodea.

Monumento
7

7. Parque Miguel del Campo

Parque forestal construído en 1929 xunto ao arroyo do Romeral, cunha extraordinaria diversidade de árbores —cedros, tilos, Aceres, castiñeiros— e as fontes históricas da Teja e a Currutaca.

Natureza
8

8. Fonte da Teixa e da Currutaca

Duas fontes históricas situadas no Parque Forestal Miguel del Campo, onde o arroyo do Romeral discorre entre unha extraordinaria diversidade de árbores, con abundante avifauna forestal.

Monumento
9

9. Depósito de auga

Depósito histórico de captación e distribución de augas que forma parte do antigo sistema hidráulico real, utilizado para abastecer os xardíns e estanques do Real Sitio de El Escorial.

Monumento
10

10. Pista forestal - GR10

Pista forestal que coincide co o trazado do sendeiro de Gran Recorrido GR-10, sinalizado con marcas vermellas e brancas, que percorre o monte Abantos entre o Real Sitio e a Sierra de Guadarrama.

Natureza
11

11. Pista forestal sen asfaltar e GR10

Camiño de terra forestal que segue o traxado do GR-10, sendeiro de Gran Recorrido que percorre as ladeiras do monte Abantos entre pinais de piñeiro silvestre e laricio en San Lorenzo de El Escorial.

Natureza
12

12. Zona de piñeiro branco

Área do monte Abantos onde predomina o piñeiro ou piñeiro silvestre (Pinus sylvestris), a conífera máis abundante das repoblações dos séculos XIX e XX na Sierra de Guadarrama.

Natureza
13

13. Melojos, azobeiras e Aceres de Montpellier

Zona botánica onde conviven carballos melojos (Quercus pyrenaica), azobeiras (Quercus ilex) e aceros de Montpellier (Acer monspessulanum), representando a vexegetación potencial do Bosque de La Herrería.

Natureza
14

14. Fonte do Cervunal

Fonte histórica situada nos Reais Bosques de San Lorenzo de El Escorial, nunha zona de cervunais —praderías higrófilas de alta montaña— que lembra a antiga presenza de cervos na serra.

Monumento
15

15. Pista cara ao monte Abantos

Pista forestal que ascende cara ao cume do monte Abantos (1.753 m), recorrendo os pinares de repoblación plantados desde 1892 ata alcanzar as cumes con vistas panorámicas da serra.

Natureza
16

16. Cruce

Bifurcación do camiño na ruta polos Reales Bosques de San Lorenzo de El Escorial, punto de orientación onde se indica a dirección a seguir para continuar a senda correctamente.

Monumento
17

17. Casita do Telégrafo

Edificio histórico situado nas alturas do monte Abantos que formaba parte da rede de telégrafos ópticos do século XIX, utilizada para comunicar Madrid cos sitios reais da Sierra.

Monumento
18

18. Alto de Abantos

Cimo do monte Abantos a 1.753 metros de altitude, o punto máis elevado do termo municipal de San Lorenzo de El Escorial, con amplas vistas sobre o Real Sitio, a Sierra e a meseta castelana.

Natureza
19

19. Estación meteorolóxica

Instalación de medición meteorolóxica situada nas alturas do monte Abantos, que recolle datos de temperatura, precipitacións e vento nun dos puntos máis elevados do termo municipal.

Monumento
20

20. Preto do Territorio Histórico de Felipe II

Muro de pedra granítica que marcaba os límites dos terrenos reais nos tempos de Felipe II, coñecida como a Gran Cerca Real ou Maestra, visible ao longo de varios camiños do monte Abantos.

Monumento
21

21. Portillo dos pozos de neve

Paso de montaña nas alturas do termo de San Lorenzo de El Escorial onde se situaban pozos para almacenar neve no inverno, utilizada para abastecer a Corte de Madrid durante os meses cálidos.

Natureza
22

22. Alto de San Juan

Cumbre do Porto de San Juan de Malagón na Sierra de Guadarrama, punto destacado da ruta polo Pinar de Abantos onde se divisan os embalses e as sierras circundantes.

Natureza
23

23. Refuxio da Naranxeira

Refuxio de montaña situado nas ladeiras altas do monte Abantos, punto de destino da ruta Abantos-La Naranjera e lugar de descanso para os excursionistas que recorren os camiños da serra.

Monumento
24

24. Valle de Cuelgamuros

O Valle de Cuelgamuros é unha Basílica católica, unha Abadía e Conxunto Monumental.

Natureza
25

25. Fonte das Negras

Fonte histórica dos Reais Bosques de San Lorenzo de El Escorial, manancial de auga fresca con nome tradicional que forma parte do rico patrimonio hídrico dos camiños do Real Sitio.

Monumento
26

26. Arca de San Xoán

Depósito histórico de captación e distribución de augas do sistema hidráulico construído na época de Felipe II para abastecer o Real Monasterio e os Reales Jardines de El Escorial.

Monumento
27

27. Ramal Fonte do Cervunal

Bifurcación opcional do camiño que conduce á Fonte do Cervunal, desviación de interese nas rutas polo monte Abantos para acceder a este manantial histórico nun entorno serrano singular.

Monumento
28

28. Alto de Malagón

Puerto de montaña situado a 1.537 metros de altitude no límite do termo de San Lorenzo de El Escorial, con vistas sobre o embalse do Tobar, a Sierra de la Paramera e as primeiras estribaciones de Gredos.

Natureza
29

29. Fonte do Trampalón

Fonte histórica dos Reais Bosques de San Lorenzo de El Escorial, situada nun terreno húmido ou trampal, punto de auga fresca nas rutas polas ladeiras do monte Abantos.

Monumento
30

30. Arca da Merinera

Depósito histórico que forma parte da rede de captación de augas dos Reales Bosques, construída na época de Felipe II para canalizar as augas dos mananciais da serra cara ao Real Sitio.

Monumento
31

31. Arca do Romeral

Depósito histórico do arroyo do Romeral, parte do antigo sistema hidráulico real que conducía a auga desde as ladeiras de Abantos ata as presas e xardíns do Real Sitio de El Escorial.

Monumento
App Icon
San Lorenzo AppMejor experiencia
Abrir
San Lorenzo de El Escorial
Que visitarQue FacerComo chegarInformaciónNoticias e EventosContacto