Παραγγέλθηκε από τον Φίλιππο Β', είναι το πιο εμβληματικό έργο του ισπανικού późιου αναγεννησιακού περιόδου. Σε αυτό ορίζεται το λεγόμενο στυλ herreriano το οποίο, προκύπτοντας από την ιταλική επιρροή, βασίζεται στη μεγαλοπρέπεια των όγκων και στην κυριαρχία των γραμμών πάνω στα διακοσμητικά στοιχεία, προσδίδοντας στο σύνολο μια εικόνα στιβαρότητας και λιτότητας.
Ξεκίνησε από τον Juan Bautista de Toledo (1563) και ολοκληρώθηκε από τον μαθητή του Juan de Herrera (1589), και φιλοξενεί στο εσωτερικό του μια διανομή χώρων με συγκεκριμένες και μοναδικές λειτουργίες.
Κυρίως ενδιαφέρον παρουσιάζουν η Αίθουσα των Μαχών, η Αυλή των Βασιλέων, η Βασιλική, ο Χορός, το Σακρίσιο, τα Παντελόνια των Βασιλέων και τα Παντελόνια των Πριγκίπων, η Βιβλιοθήκη, οι Αίθουσες των Κεφαλαιαίων, οι Κήποι του Παλατιού, και ιδιαίτερα ο Κήπος των Μονachos.**
Το 1984 η UNESCO declaró το μνημείο ως Παγκόσμια Κληρονομιά.